Macaristan’da Şirket Kurulmasının Avantajları: Vergi Muafiyetleri, %9 Kurumlar Vergisi ve %0 Stopaj Kesintisi
I. Giriş
Çok uluslu şirketlerden start-up girişimlerine, küresel ticaretin geldiği bugünkü noktada yatırımcılar, bilhassa Avrupa Birliği (AB) pazarına kolay erişim ve vergi avantajı sağlayan ülkelerde şirket kurmayı, ticaret hacimlerini genişletmeyi amaçlamaktadırlar. Macaristan bahse konu avantajları ile hem şirketleşme hem de vergi planlaması alanında yatırımcıların göz önünde bulundurması gereken bir ülke haline gelmiştir.
II. Macaristan’da Vergi Uygulamaları: %9 Kurumlar Vergisi
2.1 Kurumlar Vergisi ve Hesaplanması
Macaristan’da şirketler elde ettikleri kar üzerinden %9 Kurumlar Vergisine tabi olmaktadırlar. Komşusu diğer Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama kurumlar vergisi oranının yaklaşık %21,5 olduğu düşünüldüğünde, Macaristan’ın vergi politikası, Avrupa Pazarı içinde stratejik bir merkez arayan yatırımcıların oldukça ilgisini çekmektedir. Ayrıca Avrupa dışında vergi planlaması için en popüler rotalardan biri olan BaAE’de söz konusu kurumlar vergisi oranı %9 olup şirketinin vergi yükümlülüklerini planlamak ve optimize etmek fakat AB pazarına yakın olmak isteyen yatırımcılar için Macaristan, Birleşik Arap Emirlikleri’ne rakip konumdadır.
Bir şirketin tabi olduğu kurumlar vergisi matrahı şirketin bir mali yıl sonunda elde ettiği kardan indirilecek ve eklenecek kalemlerin dahil edilmesiyle belirlenir. Hesaplanan bu vergi matrahının, kanunen belirlenmiş asgari vergi eşiğinden (yıllık gelirin %2’si) düşük kaldığı durumlarda, şirket bu asgari limit üzerinden vergi ödemekle yükümlü tutulur. Ayrıca şirket işbu mali yılda kar edemediğinde ilişkin Macaristan Ulusal Vergi ve Gümrük İdaresi’ne (NAV) bir bildirimde bulunarak vergi ödemekten kaçınabilir. Bu bildirimin uygulamada genellikle olası bir vergi incelemesine neden olduğu görülmektedir.
2.2 Macaristan’da Şirket Kurulması
Macaristan’da özellikle yabancı yatırımcılar tarafından en çok tercih edilen şirket türleri sınırlı sorumluluk sağlayan ve sermaye şirketi özelliği taşıyan Limited Şirket (korlátolt felelősségű társaság veya kısaca Kft.) ve Hisselere Bölünmüş Limited Şirket (zártkörűen működő részvénytársaság veya Zrt.). Kft’ler mimimum 3 milyon Macar forinti (yaklaşık olarak 7.700 EUR) sermaye ile kurulan, en sık tercih edilen şirket türüdür. İfade etmek gerekir ki bu sermayenin şirketin kuruluşu aşamasında tamamlanması zorunlu olmamaktadır ve fakat sermaye tamamlanmadan da kar dağıtımı yapılamamaktadır. Şirket sahiplerinin sınırlı sorumlu olduğu bu şirket türü Türk Ticaret Hukukunda mevcut Limited Şirkete oldukça benzer özellikler taşımaktadır.
Zrt.’ler ise yine hissedarlarına sınırlı sorumluluk sağlayan ve fakat daha büyük ölçekli (sayıca fazla hissedarın olduğu) yatırımlar için tercih edilmektedir. Minimum sermaye tutarı 5 milyon Macar Forinti (yaklaşık 12.800 EUR) olan bu şirket türünde kuruluş aşamasında bu sermaye miktarının en az %25’i kuruluş anında kalan miktar ise kuruluş tarihini takip eden 365 gün içinde şirket banka hesabına yatırılmalıdır. Her iki şirket türü için de öngörülen birincil zorunluluk şirketin kurulmasını takip eden bir yıl içinde Macaristan’da yerel bir banka hesabı açılmasıdır. Aksi halde şirket ticaret sicilinden terkin olunacaktır. Macaristan’da bir banka hesabının açılması şirket sahipliğinin, şirket aktivitesinin ve şirketin muhtemel ticari partnerlerinin banka uyum departmanına açıklanması ile mümkün olmaktadır.
Macaristan yabancıların şirket sahibi olmasını, şirkette “director” (müdür) kilit yürütme organı pozisyonunun üstlenilmesine imkan sağlamaktadır. Ayrıca Türkiye’de yerleşik şirketler Macaristan’da temsilcilik ve şube açabilmektedir.
2.2.1 Macaristan’da Kft Kuruluşu ve Özellikleri
Kft. Macaristan’da en yaygın olarak kurulan şirket türü olmakla, hem kolay ve hızlı kurulması hem de esas sermayesinin düşük miktarda olmasıyla çoğunlukla yabancı yatırımcılar tarafından tercih edilmektedir.
Kft.’nin sahiplik yapısı hisselerden oluşmamaktadır. Şirket sahiplerine sınırlı sorumluluk tanıyan bu şirket türünde pay sahipleri, şirket sermayesine katkıları oranında oy hakkına sahiptirler.
Her Kft’nin şirket hissedarlarından ya da dışarıdan bir Müdür (director) ataması gereklidir. Şirketin her türlü mali ve idari işlemlerinden sorumlu olacak olan müdür gerçek veya tüzel bir kişi olabilir. Eğer atanan müdür bir tüzel kişiyse o tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek bir kişi belirlenmelidir. Şirketin idari tüm makamlar önünde, banka nezdinde temsilcisi konumunda olan Müdür’ün Macaristanda kurulu bir şirketteki en kilit rolü oynadığı söylenebilir.
Kft’nin sahipleri ve müdürlerinin bilgileri (isim, adres, iletişim bilgileri) halka açık kayıt kabul edilmekte ve Macaristan’da tutulan şirket ticaret sicilinde görünür kılınmaktadır. Bahsedilen bu şirket sahiplerinin ve Müdür’ün katılımının sağlandığı Genel Kurul her yıl en az bir kez toplanmalıdır. Fakat bu toplantı online (remote) gerçekleştirilebilir, fiziksel bir katılım için kişilerin Macaristan’a gelmesi zorunluluğu yoktur.
Kft’ler için kural olarak yasal bir denetim zorunluluğu bulunmamaktadır. Fakat Şirketin net satışları 600 Milyon Macar Forintini (Yaklaşık 15.735,00 EUR) ve çalışan sayısı 50’yi aşması halinde bağımsız bir denetçi tarafından denetlenmesi gereklidir.
2.2.2. Macaristan’da Zrt. Kuruluşu ve Özellikleri
Kft. kadar yaygın olmamakla beraber Macaristan’da Zrt.’ler büyük yatırımlar ve sayıca fazla hissedar olduğu hallerde tercih edilmektedir. Tüm hissedarlarına sınırlı sorumluluk tanıyan bu şirket türünde yalnızca %50 ve daha fazla hisseyi elinde bulunduran ortağın bilgileri halka açıktır. %49 ve altında sahipliğe sahip şirket hissedarlarının isim, adres ve iletişim bilgileri Ticaret Sicil kayıtlarında yer almamaktadır.
Kft. için aranan yasal denetim şartları (600 Milyon Macar Forinti net satış ve 50’den fazla çalışan) burada da uygulanmaktadır. Bu sınırların altında faaliyet gösteren bir Zrt. yasal denetime tabi olmamaktadır.
III. Diğer Vergiler: Katma Değer Vergisi (KDV), Gelir Vergisi ve Yerel Ticaret Vergisi
Macaristan’da şirket kurma kararı verilirken dikkate alınması gereken, kurumlar vergisi dışında ek vergi yükümlülükleri bulunmaktadır. Bunların irdelenmesi ve uygulanabilirliklerinin araştırılması yatırımcılar için faydalı olacaktır.
3.1 Katma Değer Vergisi (KDV)
Macaristan bir Avrupa Birliği ülkesi olarak %27 KDV oranı ile üye devletler arasında en yüksek KDV uygulayan ülke olmaktadır. %27 standart oran haricinde bilhassa gıda ürünlerinde %18 ve %5 olmak üzere indirimli bir vergi uygulaması vardır. Belirtmekte fayda olacak ki, %27 KDV oranı yalnızca Macaristan içerisinde gerçekleşen ticaret ve servislere uygulanmaktadır. Yani Macaristan dışına yapılan satış ve faturalandırmalar KDV’den istisnadır.
3.2 Gelir Vergisi
Macaristan’da gerçek kişi mükellefler %15 sabit gelir vergisine tabidirler. Vergi mükellefiyeti yerleşiklik ilkesine bağlıdır, bu demektir ki Macar vergi mükellefleri dünya genelinde elde ettikleri tüm gelirler üzerinden %15 vergi öderler, Macar vergi mükellefi olmayan yabancı kişiler ise yalnızca Macaristan’da elde ettikleri gelir üzerinden vergi öderler. Bu %15 oran sabit olup gelirin miktarına ve niteliğine bağlı olmaksızın uygulanır. Gelir Macaristan’da mevcut bir taşınmazdan elde edilen kira geliri olabileceği gibi, şirkette mevcut hisse senedinden elde edilen kar payı da olabilir.
Fakat Macaristan’da çalışan olunduğu veya işçi istihdam edildiği durumlarda %15 gelir vergisine ek olarak Sosyal Güvenlik Vergisi ödenmelidir. Personelin toplam maliyeti hesaplanırken sosyal güvenlik yükümlülüklerinin de dikkate alınması zorunludur. Çalışanlar brüt maaşlarının %18,5’ini katkı payı olarak öderken, işverenler de brüt ücretler üzerinden ayrı bir %13’lük Sosyal Katkı Vergisi (Social Contribution Tax) ödemekle yükümlüdür. İstihdam maliyetleri üzerindeki bu ikicil vergi yükümlülüğü, Macaristan’da kurulan bir şirketin operasyonel harcamalarını değerlendirirken hesaplamalara dahil edilmelidir.
3.3 Yerel Ticaret Vergisi
Yerel Ticaret Vergisi (The Local Business Tax (Helyi Iparűzési Adó or LBT)) %9 Kurumlar Vergisine ek bir vergi yükümlülüğüdür. Bu vergi Macaristan’da kurulan şirketin merkezinin bağlı bulunduğu yerel yönetimler tarafından %0 ile %2 arasında bir oran olarak belirlenir. Kurumlar vergisinden en büyük farkı bu verginin şirketin dönem sonu karı üzerinden değil de yıllık net satış kazancı (net sales revenue) üzerinden belirlenmesidir. Şirketin yıl sonu karı belirlenirken elde edilen gelirlerden mahsup edilen giderler olduğundan kurumlar vergisi matrahı şirketin cirosundan daha düşük olmaktadır. Bu da aslında şirketin yerel ticaret vergisi yükümlülüğünün kimi zaman kurumlar vergisi yükümlülüğünden bile fazla olmasına yol açmaktadır. Şirket merkezinin Macaristan içerisinde nerede olduğu oldukça önemlidir. Örneğin Şirket merkezinin Budapeşte’de olduğu hallerde bölgedeki yerel yönetim %2 yerel ticaret vergisi uygulamaktadır. Fakat Budapeşte’ye yaklaşık 40 dakika mesafede kalan diğer belediyelerde bu oran %0’dır.
III. Macaristan Vergi Sisteminin Temel Avantajları: Vergi Muafiyetleri ve Teşvikler
Yabancı yatırımcıların şirket kurmak için Macaristan’ı tercih etmesinde en belirgin sebep Macar vergi hukukunun pasif gelir (passive income) üzerinde uyguladığı geniş kapsamlı muafiyet rejimidir. Bu muafiyetlerden en önemlileri;
-
100% Temettü (Dividend, Kar payı) Muafiyeti: Bir Macar şirketi tarafından elde edilen temettüler, Kurumlar Vergisinden %100 oranında muaftır, kurumlar vergisi matrahına dahil edilmez. Bu muafiyet, temettünün kaynağına bakılmaksızın uygulanır. Temettü dağıtan şirket yerel veya yabancı (örneğin bir Türk Anonim Şirketi) olabilir. Macaristan’da şirket kurmanın sadece aktif ticaret (trading) amaçlı değil de “holding” olarak isimlendirilen mülk koruma amaçlı da olabilmesine imkan tanıyan bu muafiyetin tek istisnası Kontrol Edilen Yabancı Şirketten (CFC) alınan temettüler için geçerlidir. Kontrol Edilen Yabancı Şirket, Macaristan vergi mükellefinin (Macar Şirketinin), yabancı bir şirketin oy veya mülkiyet haklarının %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirket olarak kabul edilir.
-
%100 Sermaye Kazancı Muafiyeti (Declaration of Participation) Beyan Edilen İştirak olarak adlandırılan, nitelikli bir hissenin satışından elde edilen sermaye kazançları da benzer şekilde Kurumlar Vergisinden (CIT) %100 oranında muaftır. Bir Macar şirketi Macaristan’da veya dünyanın herhangi bir yerindeki bir şirketin en az %1 hissesine en az 1 yıl süre ile kesintisiz sahip olursa ve bu hisse iktisabını takip eden 75 gün içine NAV’a bildirimde bulunursa bu hissenin satımından doğan kazanç vergiden muaf olacaktır. Bu muafiyet de Kontrol Edilen Yabancı Şirket’te (CFC) tutulan hisselerin satışından elde edilen kazançları kapsamaz.
Önemle belirtmek gerekir ki Macaristan vergi hukuku uyarınca pasif gelirim dağıtımında bu gelirlerin alıcısı tüzel bir kişi ise stopaj kesintisi yapılmamaktadır.
-
Bir Macar şirketi tarafından başka bir şirkete (Örneğin bir Türk Limited Şirketine) yapılan temettü, faiz veya telif hakkı ödemelerinin hiçbirinden stopaj kesintisi yapılmamaktadır. Bu vergi uygulaması şirketler arası kar paylarının dağıtımını kolaylaştırmaktadır.
-
Bir Macar şirket temettü, faiz ya da telif hakkı (royalty) ödemelerini şahıslara yaptığı noktada bu gelirler %15’lik Şahsi Gelir Vergisi’ne (PIT) tabidir. Bununla birlikte, bu %15’lik oran, Macaristan ile alıcının ikamet ettiği ülke arasındaki geçerli bir ÇVÖA hükümlerinin daha düşük bir oran öngörmesi durumunda indirime veya kimi zaman tamamen istisnaya tabidir.
IV. Çifte Vergilendirme Anlaşmalarının Stratejik Kullanımı
Macaristan ile Türkiye arasında imzalanan Çifte Vergilendirme Anlaşması uyarınca dağıtılan temettü üzerinden alınacak vergi aşağıdaki oranları aşmayacaktır;
“a) Temettü elde eden, temettü ödeyen şirketin sermayesinin doğrudan doğruya en az yüzde 25 ini elinde tutan bir şirket ise (ortaklıklar hariç) gayrisafı temettü tutarının yüzde 10’u;
b) Tüm diğer durumlarda gayrisafi temettü tutarının yüzde 15’i.”
Açıkça görülmektedir ki, temettüler için anlaşmada iki farklı stopaj oranı uygulanmaktadır: alıcının şirket hisselerinin %25’inden fazlasına sahip olması durumunda %10 ve diğer tüm durumlarda %15.
Ancak, temettü gelirinin kaynak ülkesi Türkiye ise (yani bir Türk şirketi Macar pay sahiplerine (gerçek ya da tüzel kişi) temettü dağıtıyorsa), öncelikle Şahsi Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nda (Türk mevzuatı) belirlenen oranlar gözden geçirilmelidir. Bu oranlar, uygulanabilir Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasında belirtilen oranlarla karşılaştırılacak ve bu iki orandan daha düşük olanı uygulanacaktır.
Bunun nedeni, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarının yalnızca vergilendirme için bir maksimum eşik belirlemesi (maximum threshold) ve uygulanabilecek vergiyi sınırlandırmasıdır. Ancak, yerel vergi mevzuatı daha düşük ve daha avantajlı bir vergi oranı öngörüyorsa, anlaşmadaki oran yerine bu oran uygulanacaktır.
Macaristan örneğinde ise, Macar yerel vergi yasası bir tüzel kişi (şirket) tarafından alınan temettü (diğer pasif gelirler gibi) üzerinde stopaj kesintisi uygulamadığından Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması yerine iç vergi hukuk kuralları geçerli olacaktır.
V. Genel Değerlendirme
Yabancı yatırımcılar için Macaristan’da şirket kurmak, Avrupa pazarına kolaylıkla ulaşmak ve vergi avantajlarından yararlanmak için stratejik ve mali açıdan avantajlı bir yol olabilir. Macaristan’ı komşu ülkelerden üç temel noktada ayrılmakta ve yatırımcılarına avantaj sağlamaktadır.
-
En Düşük Kurumlar Vergisi Oranı: %9 sabit Kurumlar Vergisi (CIT) oranı ile AB içerisinde en düşük kurumlar vergisi oranına sahiptir.
-
Avantajlı Holding Yapılanması: Yerel vergi mevzuatı alınan temettü ve sermaye artış kazançlarında %100 vergi muafiyeti sağlamasıyla pasif gelirlerdeki Kurumlar Vergisi yükünü en aza indirmektedir.
-
Stopaj Uygulanmaması ve Çifte Vergilendirme Anlaşmaları: Şirket alıcılara ödenen temettü, faiz ve telif haklarında stopaj uygulanmaması, şirketler arası kâr transferini kolaylaştırmaktadır. Ayrıca Macaristan’ın çeşitli ülkeler ile akdettiği Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) aracılığıyla elde edilen gelirler üzerinde çifte vergilendirmenin önüne geçilmekte, çoğu durumda vergiden muafiyet sağlanmaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar uyarınca görülecektir ki Macaristan’da şirket kurmaya karar vermek pek çok unsuru, yerel ve uluslararası mevzuatın takibini gerektiren bir süreçtir.
Did you find this article useful?
Subscribe to our newsletter for more!